ARAPÇA I. SEVİYE DERSLERİ 25. SEMİNER ÖZETİ

 

Seminerin Amacı

Bu seminerin temel amacı, Arapça’da sıkça karşılaşılan ancak belirli bir kurala bağlı olmayan kırık çoğul (cemî teksîr) kalıplarından فَوَاعِلُ, فَعَائِلُ, أَفْعُلُ ve فِعَلَةٌ vezinlerini öğretmektir. Seminer, öğrencilerin bu kalıpları tanıyarak, müfred (tekil) kelimelerin nasıl bu kalıplarla çoğul yapıldığını anlamasını ve bu bilgiyi uygulama alıştırmalarıyla pekiştirmesini hedeflemiştir.

Ana Temalar

1. فَوَاعِلُ Kalıbı (Fevâil vezni)

Bu kalıpta:

• Tekil kelimenin ilk harfinden sonra vav ve elif eklenir.
• Son harf tenvinsiz (ünsüz + hareke) okunur.
• Hem müzekker (eril) hem de müennes (dişil) kelimeler bu vezinle çoğul hâl alabilir.

Örnekler:

• شَارِعٌ → شَوَارِعُ (cadde → caddeler)
• عَاصِمَةٌ → عَوَاصِمُ (başkent → başkentler)
• حَادِثٌ → حَوَادِثُ (olay → olaylar)
• قَاعِدَةٌ → قَوَاعِدُ (kural → kurallar)

2. فَعَائِلُ Kalıbı (Fea’il vezni)

Bu kalıpta:

• Kelimenin ilk iki harfinden sonra elif eklenir, ardından genellikle hemze gelir.
• Son harf yine tenvinsiz okunur.

Örnekler:

• حَقِيبَةٌ → حَقَائِبُ (çanta → çantalar)
• كَبِيرَةٌ → كَبَائِرُ (büyük günah → büyük günahlar)
• دَقِيقَةٌ → دَقَائِقُ (dakika → dakikalar)

3. أَفْعُلُ Kalıbı (Eful vezni)

Bu kalıpta:

• Müfred kelimenin başına hemze eklenir.
• Kalıp sabittir: e sesiyle başlar ve kalıptaki harf düzeni korunur.

Örnekler:

• رِجْلٌ → أَرْجُلٌ (ayak → ayaklar)
• نَفْسٌ → أَنْفُسٌ (nefis → nefisler)
• نِعْمَةٌ → أَنْعُمٌ (nimet → nimetler)

4. فِعَلَةٌ Kalıbı (Fi’aletün vezni)

Bu daha az yaygın bir kalıptır.

• Genelde canlı varlıkların dişil çoğulu için kullanılır.
• Kelimenin sonuna ta merbûta (ة) eklenerek çoğul yapılır.

Örnekler:

• دُبٌّ → دِبَبَةٌ (ayı → ayılar)
• فِيلٌ → فِيَلَةٌ (fil → filler)
• قِرْدٌ → قِرَدَةٌ (maymun → maymunlar)

Sonuç

Bu seminerde, Arapça’daki bazı önemli kuralsız çoğul kalıpları detaylı biçimde tanıtılmış ve müfred-çoğul dönüşümleri örneklerle açıklanmıştır. Öğrencilerin bu kalıpları sözlük kullanarak veya ezber yoluyla öğrenmeleri gerektiği vurgulanmıştır. Aynı zamanda, kelime dağarcığını genişletmek adına bu tür alıştırmaların önemi belirtilmiştir. Her kalıp için örnekler ve uygulama egzersizleri sunularak, öğrencilerin yapıların işleyişini aktif biçimde kavraması sağlanmıştır.

 

Purpose of the Seminar

The main goal of this seminar was to introduce students to a set of commonly used broken (irregular) plural patterns in Arabic—namely فِعَلَةٌ (fiʿalah), أَفْعُلٌ (afʿul), فَعَائِلُ (faʿāʾil), and فَوَاعِلُ (fawāʿil). These plurals do not follow a single morphological rule and therefore must be recognized and memorized. The seminar aimed to enhance students’ vocabulary while equipping them with the analytical skills to identify these plural forms and understand how singular nouns are transformed accordingly.

Main Themes

1. فَوَاعِلُ Pattern (Fawāʿil)

• This pattern often involves the insertion of wāw and alif after the first radical.
• The final consonant typically carries ḍammah (no tanwīn).
• It includes both masculine and feminine nouns.

Examples:

• شَارِعٌ → شَوَارِعُ (street → streets)
• عَاصِمَةٌ → عَوَاصِمُ (capital → capitals)
• حَادِثٌ → حَوَادِثُ (incident → incidents)

2. فَعَائِلُ Pattern (Faʿāʾil)

• Common for feminine nouns ending in -ah.
• Formed by inserting alif and hamza after the second root letter.

Examples:

• حَقِيبَةٌ → حَقَائِبُ (bag → bags)
• كَبِيرَةٌ → كَبَائِرُ (grave sin → grave sins)
• دَقِيقَةٌ → دَقَائِقُ (minute → minutes)

3. أَفْعُلٌ Pattern (Afʿul)

• Begins with a hamza + fatha, followed by the root consonants.
• Often used with short, triliteral singular nouns.

Examples:

• رِجْلٌ → أَرْجُلٌ (leg → legs)
• نَفْسٌ → أَنْفُسٌ (self → selves)
• نِعْمَةٌ → أَنْعُمٌ (blessing → blessings)

4. فِعَلَةٌ Pattern (Fiʿalah)

• Usually associated with the plural of animate beings or professions.
• Formed by changing the vowel pattern and often adding a tāʾ marbūṭa at the end.

Examples:

• دُبٌّ → دِبَبَةٌ (bear → bears)
• فِيلٌ → فِيَلَةٌ (elephant → elephants)
• قِرْدٌ → قِرَدَةٌ (monkey → monkeys)

Conclusion

This seminar offered an in-depth look at four irregular plural patterns in Arabic, highlighting the morphological transformations required to derive them from their singular forms. Students were exposed to the unpredictability of broken plurals, reinforcing the need for memorization and repeated exposure. Through clear examples and practice exercises, learners expanded their vocabulary and gained confidence in both recognizing and producing these complex plural forms. The session also emphasized that while these forms are irregular, they follow recurring root-based patterns, which can aid learners in developing intuition for word structure in Arabic.