ARAPÇA I. SEVİYE DERSLERİ 80. SEMİNER ÖZETİ

 

Seminerin Amacı ve Özeti

Bu dersin amacı, Arapçada işaret isimlerinin (ismü’l-işâre) kullanımını öğretmek ve özellikle yakın için kullanılan işaret isimlerini (this/these) sistematik biçimde tanıtmaktır. İşaret isimleri Arapçada hem müzekker-müennes hem de müfret-tesniye-cemî kategorilerine göre değişiklik gösterir. Bu derste sadece yakın varlıklar için kullanılan işaret isimlerinin şekil, telaffuz ve kullanım kuralları ele alınmıştır.

 

Ana Temalar

 

Yakın İşaret İsimlerinin Tanımı ve Kullanım Alanı

Yakındaki varlıklara, kişilere veya nesnelere işaret etmek için kullanılır.

Arapça’da İngilizcedeki “this” kelimesine karşılık gelir; ancak cinsiyet (müzekker/müennes) ve sayı (tekil, ikil, çoğul) farkına göre farklı biçimler alır.

 

Müfret Biçimleri

مُذَكَّر (Eril): هٰذَا (hâzâ) → “Bu (erkek/eril nesne)”

مُؤَنَّث (Dişil): هٰذِهِ (hâzihi) → “Bu (kadın/dişil nesne)”

Öğrenciler “hâzâ” ve “hâzihi” kelimelerinin yazım, telaffuz ve harf özelliklerini detaylı biçimde öğrenmiştir.

Tesniye (İkil) Biçimleri

Eril için: هٰذَانِ (hâzâni)

Dişil için: هَاتَانِ (hâtâni)

Bu biçimler iki kişi veya iki nesneye işaret eder. Tesniye kipi, Arapça’nın diğer dillerden farklı olarak iki varlık için özel bir yapı geliştirdiğini gösterir.

Cemî (Çoğul) Biçimi

Her iki cins için ortak: هَؤُلَاءِ (hâulâ’i)

Bu ifade hem erkek hem kadın gruplar için kullanılır.

Örnek: هَؤُلَاءِ طُلَّابٌ – “Bunlar öğrencidir.”

 

Uygulamalı Örnekler

Öğrenciler aşağıdaki örneklerle farklı işaret isimlerini bağlama uygun biçimde kullanmayı pekiştirmiştir:

هٰذَا كِتَابٌ – “Bu bir kitaptır.”

هٰذِهِ سَيَّارَةٌ – “Bu bir arabadır.”

هٰذَانِ وَلَدَانِ – “Bu iki çocuktur.”

هَاتَانِ بِنْتَانِ – “Bu iki kızdır.”

هَؤُلَاءِ أَصْدِقَاءُ – “Bunlar arkadaşlardır.”

Ayrıca öğrenciler, müzekker-müennes ayrımını kavramak için nesne ve kişi örnekleri üzerinde alıştırmalar yapmıştır.

Örnek: هٰذِهِ مَكْتَبَةٌ (Bu bir kütüphanedir) → mühennes,

هٰذَا مَكْتَبٌ (Bu bir ofistir) → müzekker.

 

Sonuç ve Değerlendirme

Bu ders, öğrencilerin Arapça’daki işaret isimleri sistemini anlamalarına ve İngilizcedeki basit “this/these” yapısından farklı olarak Arapça’da cinsiyet, sayı ve akıllılık (âkil/gayr-ı âkil) kategorilerinin dilbilgisel etkisini kavramalarına katkı sağlamıştır. Öğrenciler, müzekker-müennes ayrımını görsel ve örnek temelli olarak öğrenmiş; işaret edilen kelimenin gramatik cinsiyetine göre uygun işaret ismini seçme becerisi kazanmıştır. Ders, aynı zamanda bir sonraki konunun, yani uzak için kullanılan işaret isimlerinin (ذَلِكَ / تِلْكَ) temelini oluşturmuştur.

 

 

Purpose and Overview

This lesson introduces the demonstrative pronouns (asmāʾ al-ishārah) used in Arabic to indicate objects, people, or concepts that are near to the speaker. In contrast to English, which employs a single form (“this/these”), Arabic differentiates demonstratives by gender (masculine/feminine) and number (singular, dual, plural). The aim of this lesson is to help students correctly select and use these near demonstratives (hādhā, hādhihi, hādhāni, hātāni, hāʾulāʾi) within nominal sentences, ensuring agreement with the grammatical features of the noun they modify.

 

Main Grammatical Principles

 

Definition and Function

Near demonstratives point to things close to the speaker and correspond to “this” or “these” in English.

They are classified according to the noun’s gender and number:

Masculine Singular: هٰذَا (hādhā) – “this (masculine)”

Feminine Singular: هٰذِهِ (hādhihi) – “this (feminine)”

Dual Masculine: هٰذَانِ (hādhāni) – “these two (masc.)”

Dual Feminine: هَاتَانِ (hātāni) – “these two (fem.)”

Plural (for both genders): هَؤُلَاءِ (hāʾulāʾi) – “these”

 

Gender and Number Agreement

The demonstrative must match the noun it modifies in both gender and number:

هٰذَا كِتَابٌ – “This is a book.” (masculine singular)

هٰذِهِ سَيَّارَةٌ – “This is a car.” (feminine singular)

هٰذَانِ وَلَدَانِ – “These two are boys.”

هَاتَانِ بِنْتَانِ – “These two are girls.”

هَؤُلَاءِ طُلَّابٌ – “These are students.”

 

Morphological Notes

The words hādhā and hādhihi are indeclinable (mabnī) and never change their endings.

Dual forms (hādhāni, hātāni) are declinable (muʿrab) and mark the nominative with -āni.

The plural hāʾulāʾi is used for both masculine and feminine rational beings.

 

Applied Examples

Students practiced a variety of nominal sentences using the demonstratives appropriately:

هٰذَا بَيْتٌ – “This is a house.”

هٰذِهِ مَدْرَسَةٌ – “This is a school.”

هَاتَانِ طَالِبَتَانِ – “These two are female students.”

هَؤُلَاءِ أَصْدِقَاءُ – “These are friends.”

هَؤُلَاءِ مُعَلِّمَاتٌ – “These are teachers.”

By linking demonstratives with their corresponding nouns, students developed awareness of gender-based lexical distinction and syntactic agreement within Arabic noun phrases.

 

Exercises and Learning Outcomes

Students completed exercises translating Turkish and English sentences into Arabic, ensuring full gender and number agreement. They practiced identifying whether the noun was rational or non-rational, masculine or feminine, and singular, dual, or plural, then selecting the correct demonstrative accordingly

These activities reinforced:

Recognition of the morphological structure of each demonstrative.

Proper use of dual and plural markers.

The principle that demonstratives function syntactically as mubtada when followed by a definite predicate (khabar).

 

Conclusion

By the end of this lesson, students mastered the near demonstrative system in Arabic, distinguishing it from English by its complex gender-number morphology. They understood that correct usage depends entirely on agreement with the noun in form, not proximity alone. This foundational lesson prepared learners for Lesson 81, which will address far demonstratives (ذَلِكَ / تِلْكَ) and their syntactic roles in more advanced nominal sentence structures.