ARAPÇA I. SEVİYE DERSLERİ 85. SEMİNER ÖZETİ
Seminerin Amacı ve Özeti
Bu dersin amacı, Arapçada çoğul işaret isimlerinin (esmâü’l-işâre el-cem‘) isim cümlelerinde mübteda (özne) görevinde kullanımını öğretmektir. Ders boyunca yakın işaret isimleri (هَؤُلَاءِ – bunlar) ve uzak işaret isimleri (أُولَئِكَ – onlar) ele alınmış, bu zamirlerin cinsiyet uyumu, irab özellikleri ve cümle içindeki işlevleri detaylı biçimde incelenmiştir. Bu konu, bir önceki derslerde öğrenilen müfred (tekil) ve tesniye (ikil) işaret isimlerinin devamı niteliğinde olup, Arapça’da işaret sisteminin son halkasını oluşturmaktadır.
Ana Temalar
Çoğul İşaret İsimlerinin Yapısı ve Özelliği
هَؤُلَاءِ ve أُولَئِكَ her zaman mebnî (değişmeyen) kelimelerdir; irap yönünden mahallen merfû olup cümledeki konumlarına göre anlam kazanırlar.
هَؤُلَاءِ → Yakın gruplar için “bunlar”
أُولَئِكَ → Uzak gruplar için “onlar”
Bu zamirler mübteda olarak kullanıldığında, haberle (khabar) sayı ve cinsiyet bakımından uyum gösterir.
Cinsiyet Uyumu ve Kapsamı
Her iki işaret ismi hem müzekker (eril) hem de müennes (dişil) çoğullar için kullanılabilir:
هَؤُلَاءِ مُسْلِمُونَ → “Bunlar Müslümanlardır.” (eril)
هَؤُلَاءِ مُسْلِمَاتٌ → “Bunlar Müslüman kadınlardır.” (dişil)
أُولَئِكَ مُهَنْدِسُونَ → “Onlar mühendistir.”
أُولَئِكَ مُهَنْدِسَاتٌ → “Onlar kadın mühendistir.”
Haber (Yüklem) Türleri ve Uyum
Çoğul işaret isimlerinden sonra gelen haber üç biçimde olabilir:
Cemi Müzekker Sâlim: مُسْلِمُونَ, مُهَاجِرُونَ
Cemi Müennes Sâlim: مُسْلِمَاتٌ, مُهَنْدِسَاتٌ
Cemi Teksîr (Kırık Çoğul): رِجَالٌ (erkekler), نِسَاءٌ (kadınlar)
Örnekler:
هَؤُلَاءِ رِجَالٌ → “Bunlar erkeklerdir.”
هَؤُلَاءِ نِسَاءٌ → “Bunlar kadınlardır.”
أُولَئِكَ أَطِبَّاءُ → “Onlar doktordur.”
Yakınlık ve Uzaklık Anlamı
هَؤُلَاءِ konuşmacıya yakın grupları ifade eder.
أُولَئِكَ ise uzak veya bulunmayan grupları belirtir.
Anlam bakımından fark olsa da, her iki yapı aynı irab kurallarına tabidir.
Alıştırmalar ve Öğrenme Kazanımları
Dersin uygulama kısmında öğrenciler, هَؤُلَاءِ ve أُولَئِكَ ile başlayan isim cümleleri kurarak mübteda–haber uyumunu pekiştirmiştir. Çalışmalarda farklı meslek adları (مُتَرْجِمُونَ – tercümanlar, طُلَّابٌ – öğrenciler), nitelikler (نَاجِحُونَ – başarılılar), ve ahlaki sıfatlar (كِرَامٌ – cömertler) kullanılmıştır. Ayrıca kırık çoğul yapılarının cinsiyet bakımından nasıl tanımlandığı da pratik örneklerle gösterilmiştir.
Sonuç
Ders sonunda öğrenciler, Arapça’da çoğul işaret isimlerinin mübteda olarak kullanımını tam olarak kavramıştır. هَؤُلَاءِ ve أُولَئِكَ kelimelerinin mebnî yapıda oldukları, ancak mahallen merfû olarak işlev gördükleri öğrenilmiştir. Öğrenciler ayrıca bu yapıların haberle cinsiyet ve sayı bakımından uyumunu kurallı biçimde uygulayabilir hâle gelmiştir. Bu ders, işaret zamirlerinin tüm sistemini (müfred–tesniye–cemi) tamamlayarak, bir sonraki derste ele alınacak olan işaret isimlerinin sıfat ve tamlamalarla kullanımı konusuna zemin hazırlamıştır.
Purpose and Overview
This lesson examines the use of plural demonstrative pronouns (asmāʾ al-ishārah al-jamʿ)—specifically هَؤُلَاءِ (these) and أُولَئِكَ (those)—as subjects (mubtada) in Arabic nominal sentences. The focus is on their grammatical nature, gender agreement, and syntactic behavior in combination with different types of plural predicates (khabar). Both pronouns serve as plural forms of the singular demonstratives (hādhā, hādhihi) and dual forms (hādhāni, hātāni). They function as indicators of proximity: هَؤُلَاءِ for near reference (“these”) and أُولَئِكَ for distant reference (“those”).
Main Themes
Grammatical Nature
Both هَؤُلَاءِ and أُولَئِكَ are indeclinable (mabnī) forms. This means their endings never change according to grammatical case; instead, they are nominative by position (maḥallan marfūʿ) when used as subjects.
Gender and Number Agreement
These demonstratives are gender-neutral in meaning—they can refer to either masculine or feminine groups depending on the context.
هَؤُلَاءِ مُسْلِمُونَ – “These are Muslims.” (masculine)
هَؤُلَاءِ مُسْلِمَاتٌ – “These are Muslim women.” (feminine)
Similarly,
أُولَئِكَ مُهَنْدِسُونَ – “Those are engineers.”
أُولَئِكَ مُهَنْدِسَاتٌ – “Those are female engineers.”
Types of Plural Predicates (Khabar)
The predicate that follows can appear in three plural forms:
Sound masculine plural (جمع مذكر سالم) – e.g., مُسْلِمُونَ, مُهَاجِرُونَ
Sound feminine plural (جمع مؤنث سالم) – e.g., مُسْلِمَاتٌ, مُهَنْدِسَاتٌ
Broken plural (جمع تكسير) – e.g., رِجَالٌ (men), نِسَاءٌ (women)
Examples include:
هَؤُلَاءِ رِجَالٌ – “These are men.”
هَؤُلَاءِ نِسَاءٌ – “These are women.”
أُولَئِكَ أَطِبَّاءُ – “Those are doctors.”
Near vs. Far Reference
هَؤُلَاءِ denotes entities close to the speaker, while أُولَئِكَ refers to those at a distance. Despite this semantic difference, both share identical syntactic rules.
Applied Practice and Learning Outcomes
Students practiced forming nominal sentences beginning with هَؤُلَاءِ and أُولَئِكَ while ensuring agreement between the subject and predicate in gender and plurality. Exercises included translations and completion tasks using real-life contexts such as professions (مُتَرْجِمُونَ – translators), attributes (نَاجِحُونَ – successful), and moral traits (كِرَامٌ – generous).
They also analyzed broken plural forms (شُعَرَاءُ – poets, أَحْرَارٌ – free men, فَنَّانَاتٌ – female artists) and learned how to distinguish grammatical gender through plural morphology.
Conclusion
By the end of this lesson, students mastered the syntactic function of plural demonstrative pronouns as subjects (mubtada) in Arabic nominal sentences. They understood that both هَؤُلَاءِ and أُولَئِكَ are indeclinable yet nominatively positioned, and that their predicate agreement depends on the gender and form of the noun that follows. This lesson completes the demonstrative system—covering singular, dual, and plural forms—and prepares learners to explore complex sentence structures where demonstratives interact with adjectives and definite nouns in subsequent lessons.