EKREM DEMİRLİ, FUSÛSU’L-HİKEM OKUMALARI 16. SEMİNER ÖZETİ

Seminerin Amacı ve İçeriği

Bu derste, Fusûs’un “Şit Faslı” üzerinden İbnü’l-Arabî’nin yaratılış, dua, kader, tevekkül ve insanın Tanrı ile ilişkisindeki yeri gibi temel metafizik ve ahlaki meseleleri ele alınmaktadır. Dersin ana amacı, dua eylemi üzerinden insanın evrene müdahale imkânını, ilahi sistemdeki yerini ve sabit hakikatiyle ilişkisini anlamaktır.

Ana Temalar ve Başlıklar

  1. Şit Faslı ve Yaratılışın Devamlılığı:

İbnü’l-Arabî’ye göre Tanrı’nın yaratması süreklidir. Bu sürekli yaratılış anlayışı, sudur teorisinden farklı olarak dinamik bir evren tasavvurunu önceler. İnsan, bu süreçte talepleriyle varlığa katılır; dolayısıyla dua yaratılışın bir parçası olur.

  1. Dua, Kader ve Tevekkül:

Dua, klasik anlayışın aksine sadece Tanrı’dan istemek değil, aynı zamanda yaratılışla ilişki kurma biçimidir. Ancak bu, rıza ve tevekkül kavramlarıyla çatışır; insanın dua ederek evreni değiştirmek istemesi, yaratılışın mükemmelliğini sorgulamasıdır.

  1. Tasavvufi Tezattan Marifete:

İbnü’l-Arabî’nin düşüncesinde marifet, insanın ahlaki fiilleri ve kabiliyetleriyle ilahi isimleri tanımasıdır. Klasik anlamda “kendini tanıyan Rabbini tanır” ifadesi burada aynı sabite kavramı çerçevesinde “tahakkuk”a yöneltilmiştir.

  1. İstidat ve Tahakkuk:

İstidat (potansiyel kabiliyet), Tanrı’nın bilgi dünyasındaki sabit hakikatin (ayn-ı sabite) bir tezahürüdür. İnsan, yaşadığı olaylarla istidadını tanıyarak kendi hakikatine ulaşır. Tahakkuk ise bu sabiteyle birleşme hâlidir ve bu durum yalnızca İbnü’l-Arabî düşüncesinde anlam kazanır.

  1. Paradigma Farklılıkları ve Çeviri Sorunları:

Metinde tercüme hatalarından hareketle, kavramların taşıdığı paradigmatik anlamın doğru aktarılmasının önemi vurgulanır. Tasavvuf, kelâm ve felsefî gelenekler arasında “tahalluk”, “teşebbüh” gibi terimlerin anlamları keskin biçimde ayrıştırılır.

Sonuç

Bu derste dua üzerinden yaratılışın sürekliliği, insanın Tanrı ile ilişkisi ve evrene etkisi derinlemesine ele alınmıştır. Tahakkuk, İbnü’l-Arabî düşüncesinin temel kavramı olarak öne çıkar. Bir sonraki seminerde bu metafizik zemin üzerinden ahlaki ve epistemik sonuçlar detaylandırılabilir.

 

 

Purpose and Content of the Seminar

In this session, based on the “Chapter of Seth” (Fass Shīth), Ekrem Demirli explores key metaphysical and ethical issues in Ibn ʿArabī’s thought, such as creation, prayer, destiny, trust in God (tawakkul), and the human being’s place in the divine order. The central aim is to understand how prayer functions as an act of cosmic participation and its connection with the human’s fixed essence (ʿayn thābita).

Main Themes and Topics

  1. The Chapter of Seth and the Continuity of Creation

According to Ibn ʿArabī, divine creation is continuous. Unlike emanation theories, his dynamic conception of the universe positions the human being as a participant in existence through their desires. Thus, prayer becomes an integral part of the creative process.

  1. Prayer, Destiny, and Trust in God

Prayer is not merely a plea to God but a mode of engaging with creation. However, this creates tension with the concepts of contentment (riḍā) and trust (tawakkul), as attempting to alter creation may imply questioning divine perfection.

  1. From Paradox to Gnosis in Sufism

In Ibn ʿArabī’s framework, gnosis (maʿrifa) arises from recognizing divine names through ethical actions and dispositions. The classical phrase “He who knows himself knows his Lord” is reinterpreted through the lens of the fixed essence and the notion of taḥaqqūq (realization).

  1. Disposition and Realization (Istiʿdād and Taḥaqqūq)

Istiʿdād (disposition or preparedness) refers to the potential tied to one’s fixed essence in divine knowledge. Through life experiences, a person gradually uncovers this potential. Taḥaqqūq is the realization or union with one’s essential truth, a notion uniquely emphasized in Ibn ʿArabī’s metaphysics.

  1. Paradigmatic Differences and Translation Issues

The seminar highlights the significance of accurately conveying paradigmatic meanings across traditions. Terms like taḥalluq and tashabbuh bear distinct meanings in Sufism, theology, and philosophy. Misinterpretations during translation can obscure these crucial differences.

Conclusion

This seminar delves into the continuity of creation, the human’s role in divine interaction through prayer, and the metaphysical grounding of realization (taḥaqqūq). Prayer emerges as a cosmic act, and the human as a dynamic participant in being. In future sessions, the ethical and epistemic consequences of this metaphysical groundwork will be further explored.