HAYRETTİN NEBİ GÜDEKLİ: el-MÂTÜRÎDÎ, KİTABÜ’T-TEVHİD OKUMALARI 4. SEMİNER ÖZETİ
Ana Temalar
- Allah’ın Kudret Sıfatı
Mâtürîdî’ye göre kudret, Allah’ın zatına içkin, ezelî ve sınırsız bir sıfattır. Allah dilediğini yaratma, yok etme ve değiştirme gücüne sahiptir. Kudret, varlıkların başlangıcı ve sonu üzerinde doğrudan etkili olan ilâhî bir yetkidir. - Kudret ve Fiil İlişkisi
Allah’ın kudreti fiil öncesi ve sonrası için geçerlidir. Kudretin varlığı bir şeyin fiilen gerçekleşmesini zorunlu kılmaz. Bu ayrım, Allah’ın iradesinin serbestliğini ve kudretinin yaratmaya indirgenemeyeceğini ortaya koyar. - Mahlûkatın Yaratılması ve Allah’ın Fiilleri
Allah, her şeyi bir gaye üzere yaratır. Yaratılanlar, O’nun bilgisi, iradesi ve kudreti çerçevesinde meydana gelir. Ancak bu fiillerde Allah’ın bir ihtiyaç veya zorunlulukla hareket ettiği söylenemez. - Kudretin Aklî Temellendirilmesi
Kudret sıfatı sadece naklî delillere değil, aynı zamanda aklî gerekçelere de dayanır. Varlıkların yaratılması, yoktan meydana gelişi ve sonradan değişimi, mutlak bir kudretin varlığını zorunlu kılar. - Kudret ve Sorumluluk İlişkisi
Mâtürîdî, Allah’ın kudreti karşısında insanın da cüz’î iradesine sahip olduğunu kabul eder. Bu, hem ilâhî adaleti hem de insanın sorumluluğunu mümkün kılar.
Sonuç
Bu seminerde Hayrettin Nebi Güdekli, el-Mâtürîdî’nin kudret sıfatını hem teolojik hem de felsefî yönleriyle ele alır. Kudret, Allah’ın hâkimiyetinin ve yaratma fiilinin temelidir; aynı zamanda insanın özgür iradesi ve sorumluluğu ile birlikte düşünülmelidir.
Main Themes
- The Divine Attribute of Power (Qudra)
According to al-Māturīdī, God’s power is intrinsic, eternal, and limitless. He possesses the ability to create, annihilate, and transform anything as He wills. Power is a foundational divine attribute that directly governs the existence and cessation of all beings. - Relationship Between Power and Action
God’s power exists both before and after an act. The presence of divine power does not necessitate the actualization of an act. This distinction upholds the independence of divine will and prevents the reduction of power to mere creation. - Creation and Divine Acts
God creates all things with purpose and wisdom. His actions stem from His knowledge, will, and power, yet He is not compelled or in need. This affirms divine transcendence and sovereignty. - Rational Basis for Power
The attribute of power is supported not only by scriptural texts but also by rational argumentation. The emergence, transformation, and cessation of beings logically require the existence of an absolute and active power. - Power and Human Responsibility
While God has absolute power, al-Māturīdī acknowledges a limited human will (irāda juzʾiyya). This balance allows for divine justice and human accountability to coexist without contradiction.
Conclusion
In this seminar, Hayrettin Nebi Güdekli presents al-Māturīdī’s conception of divine power as a theological cornerstone. God’s power affirms His dominion over creation while preserving human moral responsibility and the rational coherence of Islamic theology.