HAYRETTİN NEBİ GÜDEKLİ,SÂBÛNÎ, el-BİDÂYE OKUMALARI 3. SEMİNER ÖZETİ
Ana Temalar
- Allah’ın Görme (Basar) ve İşitme (Sem’) Sıfatları
Sâbûnî, Allah’ın işitme ve görme sıfatlarının ezelî ve zatî olduğunu, mahlûkatın duyu organlarına benzemediğini vurgular. Allah, her şeyi görür ve işitir; bu, O’nun bilgi ve kudret sıfatlarıyla uyumludur. - Bu Sıfatların Teşbih ve Tenzih Arasında Yorumu
Sem’ ve basar sıfatları mecazî ya da beşerî biçimde anlaşılmamalıdır. Ehl-i Sünnet, teşbih (Allah’ı yaratılmışlara benzetme) ve ta’til (sıfatları inkâr) uçlarına düşmeden bu sıfatları kabul eder. - Aklî ve Naklî Temellendirme
Bu sıfatların varlığı hem Kur’an’da geçen ifadelerle (naklî) hem de Allah’ın her şeyi bilip gözetmesi gerektiği düşüncesiyle (aklî) temellendirilir. Aksi takdirde Allah’ın bir eksikliği olduğu kabul edilmiş olur. - Mu’tezile’nin Reddi
Mu’tezile, Allah’ın bu tür sıfatlarını mecaz kabul ederek inkâra yönelirken; Sâbûnî, Allah’ın zatına içkin olan bu sıfatların inkârının tenzih değil, ta’til olduğunu savunur. - İnsan Algısıyla İlâhî Algının Ayrımı
Allah’ın görme ve işitmesi duyulara bağlı değildir. Bu, sıfatların varlığını inkâr etmek değil, onları insan ölçütlerinden soyutlayarak anlamaktır. Bu yaklaşım, Ehl-i Sünnet’in temel kelâmî metodolojisidir.
Sonuç
Bu seminerde Hayrettin Nebi Güdekli, Allah’ın sem’ ve basar sıfatlarını Ehl-i Sünnet perspektifinden ele alır. Sâbûnî’ye göre bu sıfatlar, Allah’ın zatına içkindir ve yaratılmışlara benzetilmeden kabul edilmelidir.
Main Themes
- The Divine Attributes of Hearing (Samʿ) and Sight (Baṣar)
Sābūnī affirms that God’s attributes of hearing and sight are eternal and essential, not resembling human faculties. God hears and sees all things, consistent with His knowledge and omnipotence. - Between Anthropomorphism and Negation
These attributes must not be interpreted in a metaphorical or corporeal sense. Sunni theology upholds the attributes without falling into anthropomorphism (tashbīh) or negation (taʿṭīl). - Rational and Scriptural Justification
The existence of these attributes is grounded both in scriptural revelation and rational necessity. Denying them implies a deficiency in God, which is theologically unacceptable. - Refutation of the Muʿtazilite View
The Muʿtazila interpreted such attributes metaphorically and denied their real existence. Sābūnī argues that this approach leads to negating God’s essential qualities, contradicting proper tanzīh (declaring God’s transcendence). - Difference Between Divine and Human Perception
God’s perception is not dependent on physical organs. These attributes exist in a manner befitting divine transcendence, distinct from human experience—an essential principle in Sunni kalām methodology.
Conclusion
In this seminar, Hayrettin Nebi Güdekli discusses Sābūnī’s defense of the divine attributes of hearing and sight. These attributes are affirmed as eternal and essential, understood without likening God to creation.