OĞUZ HAŞLAKOĞLU, HERAKLEİTOS VE PARMENİDES ATÖLYESİ 32. SEMİNER ÖZETİ

Seminerin Amacı

Otuz ikinci seminer, Oğuz Haşlakoğlu’nun Herakleitos ve Parmenides Atölyesi dizisinde Hegel’in Mantık Bilimi üzerinden “varlık” düşüncesinin yeniden ele alındığı bir dönüm noktasını temsil eder. Bu seminerin amacı, “saf varlık” (reines Sein) ile “saf yokluk” (reines Nichts) kavramlarının birbirine nasıl dönüştüğünü ve bu dönüşümün “oluş” (Werden) kavramını nasıl ortaya çıkardığını tartışmaktır. Haşlakoğlu burada Hegel’in felsefesini yalnızca yorumlamakla kalmaz, aynı zamanda Kant, Heidegger ve Platon arasında kurduğu düşünsel ilişki üzerinden “boşluk” kavramının varlık ve yokluk arasındaki geçişte oynadığı rolü sorgular.

Ana Temalar

1. Varlık, Yokluk ve Boşluk İlişkisi

Seminerin merkezinde Hegel’in “Varlık ve yokluk özdeştir” önermesi yer alır. Haşlakoğlu’na göre “boşluk”, varlık ile yokluk arasındaki bağlantı noktasını oluşturur. Boşluk, yalnızca bir eksiklik değil, varlığın kendini açtığı ve yokluğa dönüştüğü bir sahadır. Bu nedenle varlık, sadece var olduğu için değil, aynı zamanda kendi yokluğunu içkin biçimde barındırdığı için anlam kazanır.

2. Belirlenimsizlik ile Belirsizlik Arasındaki Fark

Haşlakoğlu, “belirlenimsizlik” kavramının “belirsizlik”ten farklı olduğunu vurgular. Belirsizlik bilgi eksikliğine, belirlenimsizlik ise varlığın henüz belirli bir biçim kazanmamış açıklığına işaret eder. Hegel’de saf varlık, bu anlamda belirlenimsizdir; içeriği yoktur ve tam da bu içeriksizlik nedeniyle “boşluk” olarak görünür. Bu belirlenimsizlik, düşüncenin kendi başlangıcındaki açıklığı temsil eder.

3. Boşluk Deneyimi ve Görü

Haşlakoğlu, Hegel’in “saf varlık” kavramını Kant’ın “görü” (Anschauung) anlayışıyla karşılaştırır. Kant’ta görü her zaman bir nesneye yönelirken, Hegel’de görü nesnesiz hale gelir ve kendi boşluğunu deneyimler.
Bu durum, düşüncenin de aynı boşlukta kendi üzerine dönmesi anlamına gelir. Varlık, görü ve düşünmenin aynı anda yaşadığı bu “boşluk tecrübesi”dir.

4. Varlık ve Yokluğun Özdeşliği

Seminerde Hegel’in “Varlık ile yokluk aynıdır” önermesi, felsefi anlamda yeniden yorumlanır. Haşlakoğlu, bu özdeşliğin bir çelişki değil, diyalektik bir zorunluluk olduğunu belirtir. Varlık ve yokluk, düşüncenin iki ucunda değil, aynı hareketin iki yüzünde yer alır. Onların birliği, “oluş”un doğuşunu mümkün kılar; oluş, bu özdeşlikten doğan canlı bir süreçtir.

5. Boşluk Üzerinden Geçiş

Varlıktan yokluğa geçiş, “boşluk” kavramı üzerinden açıklanır. Boşluk, varlığın kendini kaybettiği, yokluğun ise doğduğu bir ara alandır. Bu anlamda boşluk, Hegel’de Platoncu anlamda bir “berzah” — iki alan arasında geçişi sağlayan bir eşik — haline gelir. Varlık boşlukta kendini yok ederken, yokluk aynı boşlukta varlığa dönüşür.

6. Parmenides ile Karşılaştırma

Parmenides’e göre “var olan vardır, var olmayan yoktur”; Hegel ise bu mutlak ayrımı aşarak varlık ile yokluğun birliğini ileri sürer. Haşlakoğlu, bu farkı “Hegel’in düşünmeyi çelişmezlik ilkesinden özgürleştirmesi” olarak yorumlar. Hegel için çelişki, düşünmenin sonu değil, başlangıcıdır; felsefi ilerleme, tam da bu çelişki içinde mümkündür.

7. Heidegger’in Perspektifi

Seminerin sonunda Haşlakoğlu, Hegel’in “varlık-yokluk” özdeşliğini Heidegger’in “özdeşlik ve fark” düşüncesiyle ilişkilendirir. Heidegger’de olduğu gibi Hegel’de de özdeşlik, farkı dışlamaz; tam tersine, farkın içinde kendini kurar. Bu bakış açısı, bir sonraki seminerin konusunu oluşturacak olan “oluşun hakikati” tartışmasına geçişi hazırlayan düşünsel zemin olarak sunulur.

Sonuç

Otuz ikinci seminer, Hegel’in Mantık Biliminde varlık-yokluk ilişkisini merkeze alan ilk hareketini çözümleyerek, “oluş” kavramının doğuşuna giden süreci açığa çıkarır. Haşlakoğlu’na göre varlık, boşlukta kendi yokluğunu deneyimler; yokluk, aynı boşlukta varlığa dönüşür. Bu devinim, düşüncenin en temel hareketini oluşturur: Varlık, kendini kaybederek kendini bulur. “Varlık, yokluğun sessizliğinde yankılanan bir açıklıktır.”

 

 

Purpose of the Seminar

The thirty-second seminar marks a turning point in Oğuz Haşlakoğlu’s Heraclitus and Parmenides Workshop, revisiting Hegel’s Science of Logic through the concepts of “pure being” and “pure nothing.” The aim of the seminar is to explore how these two notions transform into each other and give rise to the concept of “becoming.” Haşlakoğlu not only interprets Hegel but also builds a dialogue between Kant, Heidegger, and Plato to examine the role of “emptiness” as the mediating field between being and nothingness.

Main Themes

1. The Relation Between Being, Nothingness, and Emptiness

At the center of the seminar lies Hegel’s statement: “Being and Nothing are identical.” For Haşlakoğlu, “emptiness” serves as the threshold connecting being and nothingness. Emptiness is not mere absence; it is the space where being reveals itself by transforming into nothing. Being carries meaning not because it simply exists, but because it contains within itself the potential of its own negation.

2. Indeterminacy and Uncertainty

Haşlakoğlu emphasizes the difference between indeterminacy and uncertainty. Uncertainty is epistemological, while indeterminacy is ontological — the openness of being before determination. Pure being, therefore, is indeterminate, appearing as emptiness due to its lack of content. This indeterminacy marks the openness in which thought begins.

3. The Experience of Emptiness

Haşlakoğlu compares Hegel’s idea of pure being with Kant’s notion of intuition. Whereas Kantian intuition always refers to an object, Hegel’s intuition becomes objectless and turns toward its own void. In this sense, both seeing and thinking share the same experience of emptiness — an awareness of presence without content.

4. The Identity of Being and Nothing

Haşlakoğlu interprets Hegel’s claim “Being and Nothing are the same” not as a contradiction but as a necessity of dialectical thinking. Being and nothing are not opposites but two aspects of the same movement. Their unity generates becoming, the living rhythm of existence.

5. The Passage Through Emptiness

The transition from being to nothing occurs through emptiness. Emptiness becomes the threshold — the space in which being loses itself and nothing emerges. This passage resembles the Platonic metaxu, the “in-between” that allows communication between realms.

6. Parmenides and Hegel

While Parmenides insists that “what is, is” and denies the reality of non-being, Hegel transforms this prohibition into a productive tension. For Hegel, contradiction is not the failure of reason but the birthplace of thought. Haşlakoğlu calls this move “the emancipation of thought from the law of non-contradiction.”

7. Heidegger’s Perspective

The seminar concludes by linking Hegel’s unity of being and nothing with Heidegger’s notion of “identity and difference.” Both philosophers affirm that identity does not exclude difference — it arises through it. This prepares the conceptual ground for the next discussion: the truth of becoming.

Conclusion

The thirty-second seminar unfolds the first dialectical movement of Hegel’s Science of Logic: the passage from being to nothing and from nothing to becoming. For Haşlakoğlu, being experiences its own negation in emptiness, and in the same movement, nothing transforms into being. This cyclical rhythm is the pulse of thought itself. “Being is the silent openness resonating within nothingness.”